USALAMA BARABARANI

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Maana na Miktadha
Kusoma kwa Mapana – Vipengele na Umuhimu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupata habari ili kuipambanua
- Kutambua miktadha ambapo usikilizaji wa kupata habari hufanyika katika jamii
- Tambua thamani ya kusikiliza kwa makini katika mazungumzo ya kila siku kama vile kusikiliza maagizo ya dereva au matangazo ya trafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadiliana kuhusu maana ya kusikiliza kwa kupata habari
- Kutambua miktadha kama vile taarifa za habari, maelezo ya usalama barabarani, warsha na mikutano
- Kuchunguza vipengele vya kuzingatia katika usikilizaji huu

Je, ni wakati gani muhimu kusikia habari kwa makini katika maisha ya kila siku, kama vile unaposikia maagizo ya trafiki barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Chati
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Vitabu vya ziada
- Matini za kidijitali
- Kamusi

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani - Orodha hakiki

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Ratiba

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ratiba ili kuipambanua
- Kujadili umuhimu wa ratiba katika maisha ya kila siku
- Tambua jinsi ratiba, kama vile mpango wa safari au ratiba ya barabara, inavyosaidia watu kuepuka ajali na msongamano

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutumia kamusi na mtandao kupata maana ya ratiba
- Kujadili umuhimu wa ratiba na miktadha yake
- Kusoma mifano ya ratiba mbalimbali

Ratiba ina umuhimu gani katika maisha ya kila siku, kama vile kupanga safari au ratiba ya masomo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutenda
Kusikiliza kwa Kupata Habari – Vipengele vya Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi ili kuipambanua
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutenda
- Tambua jinsi vitenzi vya kauli ya kutenda, kama vile "vuka," "simama," "endesha," vinavyotumiwa kuelezea vitendo vya usalama barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi
- Kutambua vitenzi katika kauli ya kutenda kwenye sentensi
- Kutunga sentensi zenye vitenzi vya kauli ya kutenda kuhusu usalama barabarani

Mnyambuliko wa vitenzi una umuhimu gani katika kueleza vitendo kama vile "vuka barabara" au "simama pale alama inavyosema"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 74
- Chati ya vitenzi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Kifaa cha kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Mapana – Kusoma Matini ya Kujichagulia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini ya kujichagulia akizingatia ujumbe na msamiati
- Kutambua ujumbe na kuandika muhtasari wa matini
- Tambua jinsi kusoma makala kuhusu usalama barabarani, kama vile takwimu za ajali, kunavyomfanya mtu awe na uamuzi bora barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujichagulia matini inayohusu usalama barabarani
- Kutambua msamiati mpya na kueleza maana zake
- Kuandika muhtasari wa ujumbe wa matini

Je, unafanya nini ili kupata ujumbe sahihi kutoka kwa matini unayoijichagulia kusoma kuhusu usalama barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Matini mbalimbali za kujichagulia
- Kamusi

- Kutoa muhtasari - Kujibu maswali - Kutambua msamiati

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Ratiba
Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendea

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya ratiba (ujumbe, muundo, mtindo)
- Kutambua sehemu za ratiba kutoka kwa mfano
- Tambua jinsi ratiba ya mpango wa uhamasishaji wa usalama barabarani inavyosaidia shughuli kufanyika kwa utaratibu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma ratiba ya mfano ya uhamasishaji wa usalama barabarani
- Kujadili vipengele vya ratiba kutoka kwa mfano
- Kuchunguza mifano zaidi ya ratiba mtandaoni

Je, ratiba ya hafla ya uhamasishaji wa usalama barabarani inapaswa kujumuisha nini ili washiriki wajue cha kufanya na wakati gani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Mfano wa ratiba
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 75
- Kadi za vitenzi

- Kutambua vipengele vya ratiba - Kujibu maswali

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Mazungumzo Kuhusu Usalama Barabarani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mazungumzo ya kupata habari kuhusu jinsi ya kuepuka ajali za barabarani
- Kutumia vipengele vya usikilizaji ipasavyo katika mazungumzo
- Tambua thamani ya mazungumzo ya makini kuhusu usalama kama vile kuzingatia maelekezo ya daktari au mtaalamu wa trafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuzungumza na wenzake kuhusu jinsi ya kuepuka ajali
- Kuzingatia vipengele vya usikilizaji wakati wa mazungumzo
- Kutoa maoni kuhusu uzungumzaji wa wenzake

Je, unazingatia nini unaposikiliza maelekezo ya mtaalamu wa usalama barabarani ili uweze kuyafuata ipasavyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 66
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kushiriki mazungumzo - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Mapana – Msamiati na Muhtasari
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Ratiba ya Uhamasishaji

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa muhtasari wa ujumbe wa matini ya kujichagulia
- Kutambua msamiati na kuutumia ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi kurekodi msamiati mpya kutoka kwa makala za usalama barabarani unavyosaidia kuboresha mawasiliano halisi barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuwasilisha muhtasari wa matini kwa wenzake
- Kutumia kamusi kueleza msamiati mpya
- Kutunga sentensi kwa kutumia msamiati uliotambuliwa

Je, unarekodi vipi msamiati mpya unaojifunza kutoka kwa matini za usalama barabarani ili uutumie ipasavyo baadaye?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Shajara ya msamiati
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kutoa muhtasari - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendwa na Kutendewa

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kutambua na kutumia vitenzi katika kauli hizi ipasavyo
- Tambua jinsi kauli ya kutendwa na kutendewa, kama vile "aligongwa" au "alipewa msaada," zinavyobeba maana muhimu katika ripoti za ajali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za kauli ya kutendwa na kutendewa kwa mifano
- Kutambua vitenzi vya kauli hizi kwenye kifungu
- Kugeuza vitenzi kutoka kauli moja hadi nyingine

Tofauti ya "aligonga" (kutenda) na "aligongwa" (kutendwa) ni ipi, na mabadiliko haya yanabadilisha vipi ujumbe katika ripoti ya ajali barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 78
- Jedwali la mnyambuliko
- Vifaa vya kidijitali

- Kugeuza vitenzi - Kutunga sentensi - Jedwali la mnyambuliko

KUKABILIANA NA MABADILIKO YA MAISHA YA KIBINAFSI

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kupambanua – Maana na Vipengele
Kusoma kwa Kina – Maana na Umuhimu wa Mbinu ya Kurashia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupambanua
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusikiliza kwa kupambanua (msamiati, viziada lugha, kiimbo)
- Tambua jinsi kusikiliza kwa makini mazungumzo ya wazazi au washauri kuhusu mabadiliko ya maisha inavyosaidia kufanya maamuzi bora

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupambanua
- Kujadili vipengele mbalimbali vya kuzingatia
- Kutafiti vitabuni au mtandaoni kuhusu vipengele hivi

Je, unasikiliza vipi mazungumzo ya mshauri au mwalimu kuhusu mabadiliko ya maisha ili uweze kuyaelewa na kuyafuata?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 87
- Matini mbalimbali

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani

Kuandika

Uhariri – Maana na Umuhimu wa Kuhariri Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya uhariri wa matini
- Kujadili umuhimu wa uhariri katika uandishi
- Tambua jinsi uhariri, kama vile kusahihisha ujumbe wa barua au makala ya gazeti, unavyohakikisha habari inaeleweka na kuaminika na hadhira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya uhariri
- Kujadili hatua na kanuni za uhariri
- Kutambua makosa ya kisarufi na kitahajia katika sentensi

Kwa nini ni muhimu kuhariri kazi yako ya uandishi kama vile ripoti au barua ya maombi ya kazi kabla hujawasilisha kwa hadhira lengwa?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Matini yenye makosa
- Chati

- Kutambua makosa - Kujibu maswali

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Uliopita
Kusikiliza kwa Kupambanua – Kupambanua Maana na Mielekeo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ukanushaji na kiambishi cha wakati uliopita
- Kutambua na kutumia viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopita
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati uliopita unavyotumiwa kuelezea makosa tuliyoyaepuka, kama vile "Sikupanda panya bila ruhusa" katika mazungumzo ya ukweli

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya ukanushaji
- Kutambua kiambishi -ku- cha ukanushaji wa wakati uliopita
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati uliopita kuhusu mabadiliko ya maisha

Je, unaeleza vipi kuwa jambo fulani halikufanyika zamani, kama vile "Sikuchagua vizuri marafiki zangu wakati huo"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 94
- Chati ya ukanushaji
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Matini ya kusikiliza

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Kina – Kutumia Mbinu ya Kurashia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini kwa kutumia mbinu ya kurashia
- Kutambua maneno muhimu, utangulizi na hitimisho
- Tambua jinsi mbinu ya kurashia inavyosaidia mwanafunzi kupitia haraka matini nyingi za mitihani au vitabu vya ziada bila kupoteza ujumbe muhimu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kupitia matini kwa haraka na kutambua sehemu muhimu
- Kusoma matini ya "Hatma ya Ziara" kwa kurashia
- Kuwasilisha ujumbe wa matini kwa wenzake

Je, unafanya nini unapotaka kupata haraka ujumbe wa sura nzima bila kusoma kila sentensi, kama vile unapopitia kitabu cha historia kabla ya mtihani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 88
- Matini ya "Hatma ya Ziara"
- Vifaa vya kidijitali

- Kutoa ujumbe wa matini - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uhariri – Hatua na Kanuni za Kuhariri Matini
Ukanushaji – Wakati Uliopo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili hatua za kuzingatia katika uhariri wa matini
- Kutumia kanuni za uhariri kurekebisha matini iliyotolewa
- Tambua jinsi hatua za uhariri, kama kusoma upya, kutambua makosa na kurekebisha, zinavyofanana na kujipitia kabla ya kufanya uamuzi muhimu maishani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili hatua za uhariri na kanuni zake
- Kutambua makosa kwenye makala kuhusu mabadiliko ya maisha
- Kurekebisha makosa ya kisarufi, kitahajia na kiuakifishaji

Ni hatua zipi unapaswa kufuata unapohariri insha yako ili kuhakikisha ina ujumbe sahihi, lugha fasaha na hakuna makosa, kama vile unapopitia ombi la kazi?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Makala yenye makosa
- Orodha ya kanuni za uhariri
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 96
- Chati ya ukanushaji
- Kifungu cha mfano

- Kutambua makosa - Kurekebisha matini - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupambanua – Mazungumzo Kuhusu Mabadiliko ya Maisha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mazungumzo kuhusu mabadiliko ya maisha ya kibinafsi kwa kuzingatia msamiati, viziada lugha na kiimbo
- Kuwasikiliza wenzake na kutoa maoni kwa heshima
- Tambua jinsi mazungumzo ya wazi kuhusu mabadiliko, kama vile kujadili changamoto za ujana na mshauri, yanavyosaidia kupona na kukua

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuzungumza na wenzake kuhusu mabadiliko ya maisha yao
- Kutumia msamiati, viziada lugha na kiimbo kinachofaa
- Kuwasiliana na kutoa maoni kwa heshima

Unawasiliana vipi mabadiliko ya maisha yako kwa mwenzako, kama vile kubadilisha shule au kupoteza rafiki, ili yeye akuelewa ipasavyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Vifaa vya kidijitali
- Mwongozo wa mazungumzo

- Kushiriki mazungumzo - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Msamiati na Ujumbe kutoka Matini iliyorashiwa
Uhariri – Kuhariri Matini ya Mwanafunzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa msamiati na maana yake kutoka kwa matini iliyorashiwa
- Kutumia msamiati uliotambuliwa kutunga sentensi
- Tambua jinsi kurekodi na kujifunza msamiati mpya kutoka kwa vitabu unavyovisoma unavyoongeza ujuzi wa mawasiliano katika mazingira ya kazini na darasani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua msamiati mpya kutoka kwa matini iliyosomwa
- Kutumia kamusi kueleza maana
- Kuandika sentensi kwa msamiati mpya na kurekodi katika shajara

Je, unarekodi vipi msamiati mpya unaouona unapopitia haraka makala ili uweze kuutumia baadaye katika mazungumzo au uandishi wako?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 88
- Shajara ya msamiati
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Daftari la mwanafunzi
- Orodha hakiki ya uhariri

- Kutoa msamiati - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha

Ukanushaji – Wakati Ujao

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kutambua na kutumia ukanushaji wa wakati ujao ipasavyo
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati ujao unavyotumiwa kueleza nia za mabadiliko, kama vile "Sitarudi kwa tabia ile mbaya" au "Sitakaa nyumbani bila kujifunza kitu"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kutambua vitenzi vilivyokanushwa katika wakati ujao
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati ujao kuhusu mabadiliko ya maisha

Unaandaje azma yako ya siku zijazo kwa lugha sahihi ukitumia ukanushaji, kama vile "Sitaachana na ndoto zangu" au "Hamtanisikia nikisema sitaweza"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 98
- Chati ya ukanushaji
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Kutunga kifungu

KUDHIBITI TAKA KATIKA MAZINGIRA

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Maana na Miktadha
Kusoma kwa Ufasaha – Vipengele vya Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya uzungumzaji wa papo kwa hapo
- Kujadili miktadha ambapo uzungumzaji huu hutokea (tamasha, sherehe, mikutano)
- Tambua jinsi uwezo wa kuzungumza papo kwa hapo, kama vile kujibu swali la mhariri wa gazeti au kuwasilisha ripoti ya dharura, unavyokuwa muhimu katika mazingira ya kazi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafiti maana ya uzungumzaji wa papo kwa hapo
- Kujadili miktadha ambapo hutokea
- Kutambua kanuni za uzungumzaji huu

Je, unajua nini cha kusema unapoulizwa ghafla kutoa maoni kuhusu usafi wa mazingira katika mkutano wa jamii bila maandalizi yoyote?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya kanuni
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Video za usomaji

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Notisi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya notisi ili kuipambanua
- Kueleza umuhimu wa notisi katika mawasiliano
- Tambua jinsi notisi, kama vile notisi ya mkutano wa wazazi au tangazo la kampuni, inavyofanikisha mawasiliano ya haraka na wazi katika mazingira ya biashara na serikali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya notisi na umuhimu wake
- Kutafiti mtandaoni mifano ya notisi
- Kujadili vipengele vya notisi kwa kurejelea mfano

Je, notisi tofautianaje na ujumbe wa kawaida wa simu, na kwa nini notisi rasmi ya mkutano au tukio ina nguvu zaidi ya mawasiliano ya kila siku?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Mfano wa notisi
- Vifaa vya kidijitali

- Kujibu maswali - Kutambua vipengele - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Maneno – Vielezi
Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Kanuni za Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya vielezi na kutambua aina zake
- Kutumia vielezi ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi vielezi, kama vile "haraka," "taratibu," "nje," vinavyotumiwa kuelezea vitendo vya kila siku kama vile "Tupa taka polepole kwenye pipa"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua vielezi katika sentensi
- Kueleza aina za vielezi (namna, mahali, wakati, idadi)
- Kujaza nafasi kwa vielezi vifaavyo

Unaelezea vipi jinsi jambo linavyofanyika bila kutumia vielezi, na kwa nini vielezi kama "haraka," "vizuri," au "kesho" ni muhimu katika mazungumzo ya kila siku?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 110
- Chati ya vielezi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Chati ya kanuni

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Kusoma Kifungu cha Maelezo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu cha maelezo kuhusu udhibiti wa taka akizingatia matamshi bora, kasi ifaayo (maneno 125 kwa dakika), kiimbo na viziada lugha
- Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha vilivyodhihirika
- Tambua jinsi kusoma kwa ufasaha, kama ilivyo kwa wasomaji wa matangazo ya bidhaa, kunavyojenga imani na kuvutia watazamaji

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu cha maelezo kuhusu udhibiti wa taka kwa kuzingatia vipengele vyote
- Kujadili jinsi ulivyosoma
- Kupata maoni ya wenzake

Unaona tofauti gani kati ya kusoma kwa ufasaha na bila ufasaha unaposikiliza matangazo ya redio kuhusu usafi wa mazingira au programu ya watoto?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Kifungu cha maelezo
- Vifaa vya kidijitali

- Kusoma kwa sauti - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Notisi
Aina za Maneno – Viunganishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kuandika notisi (ujumbe, mtindo, umbo)
- Kutambua muundo wa notisi kutoka kwa mfano
- Tambua jinsi muundo wa notisi, kama jina la taasisi, tarehe, hadhira na mwili, unavyofanana na muundo wa barua rasmi ya kampuni au shirika

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma notisi ya mfano ya siku ya upanzi wa miche
- Kujadili vipengele vya notisi kutoka kwa mfano
- Kutambua umbo la notisi

Notisi ya mkutano wa chama cha mazingira shuleni inapaswa kujumuisha nini ili washiriki wote wajue nini kitafanyika, wapi, lini na nani anahusika?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Mfano wa notisi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 111
- Kifungu cha maelezo
- Kadi za viunganishi

- Kutambua vipengele - Kujibu maswali - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza

Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Mazoezi ya Kuzungumza

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki uzungumzaji wa papo kwa hapo kuhusu usafi wa mazingira kwa kuzingatia kanuni zifaazo
- Kutoa maoni kwa heshima kuhusu uzungumzaji wa wenzake
- Tambua jinsi mazoezi ya uzungumzaji wa papo kwa hapo, kama vile mazoezi ya waigizaji au waandishi wa habari, inavyojenga ujasiri wa kuwasiliana haraka na kwa usahihi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuigiza uzungumzaji wa papo kwa hapo wa shughuli ya kusafisha soko
- Kuzingatia kanuni zote za uzungumzaji
- Kutoa maoni ya heshima kwa wenzake

Unajengaje ujasiri wa kuzungumza papo kwa hapo mbele ya watu kuhusu suala zito kama udhibiti wa taka, bila kujiandaa kwa muda mrefu?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Mwongozo wa maigizo
- Vifaa vya kidijitali

- Maigizo - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufasaha – Msamiati na Ujumbe kutoka Kifungu cha Maelezo
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Notisi ya Mkutano

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutafiti vifungu zaidi vya maelezo na kuvisoma kwa ufasaha
- Kutambua msamiati na ujumbe kutoka kwa vifungu
- Tambua jinsi kutafuta na kusoma makala za kidijitali kuhusu udhibiti wa taka, kama vile ripoti za shirika la mazingira, kunavyosaidia kuunda hoja za kukingaa mazingira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafuta vifungu vya maelezo vitabuni au mtandaoni
- Kusoma kwa kuzingatia vipengele vya ufasaha
- Kuandika msamiati na ujumbe kwenye shajara

Je, unawezaje kutumia vifungu vya maelezo uvisomavyo mtandaoni kuhusu udhibiti wa taka kuunda hoja za kushawishi watu wengine waache kutupa taka hovyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Matini za kidijitali
- Shajara ya msamiati
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Daftari au tarakilishi
- Orodha hakiki ya notisi

- Kusoma kwa sauti - Kutambua msamiati - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha

Aina za Maneno – Vihusishi na Vihisishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya vihusishi na vihisishi na kutoa mifano
- Kutumia vihusishi na vihisishi ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi vihisishi kama "Huraa!" au "Salaale!" vinavyotumiwa kuonyesha hisia za papo kwa hapo, kama vile mtu anaposhangaa kuona uharibifu wa mazingira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza na kutoa mifano ya vihusishi na vihisishi
- Kutambua vihusishi na vihisishi kwenye mazungumzo
- Kutunga sentensi kwa kila aina

Mbali na kusema "nilifurahi," kwa nini kutumia kihisishi kama "Huraa!" kunabeba nguvu zaidi ya hisia, na ungeitumia lini kihisishi hicho badala ya maneno ya kawaida?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 113
- Mazungumzo ya mfano
- Kadi za vihisishi

- Kutambua vihusishi na vihisishi - Kutunga sentensi - Kujaza pengo

UADILIFU KATIKA UONGOZI SHULENI

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kuzungumza kwa Ufasaha – Maana na Sifa za Mjadala
Kusoma kwa Ufahamu – Maana na Vipengele vya Kifungu Simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mjadala na kuupambanua na aina nyingine za mazungumzo
- Kujadili sifa za mjadala
- Tambua jinsi stadi za mjadala, kama vile kujadili ahadi za mgombea wa kiti au kupinga sera ya kampuni, zinavyosaidia mtu kujiamini na kulinda haki zake katika mazingira ya kazi na jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mjadala
- Kujadili sifa za mjadala (pande mbili, utaratibu, hoja thabiti)
- Kutambua mjadala kutoka kwa aina nyingine za mazungumzo

Mjadala unatofautiana vipi na mazungumzo ya kawaida ya baina yako na rafiki, na stadi gani za mjadala zinakusaidia unapohitajika kutetea haki yako kazini au mbele ya mamlaka?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya sifa
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Chati ya vipengele

- Kujibu maswali - Kujadiliana - Orodha hakiki

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya shajara ili kuibainisha
- Kujadili umuhimu wa shajara katika uandishi wa kiuamilifu
- Tambua jinsi shajara, kama vile shajara ya kiranja mkuu au ya meneja wa mradi, inavyosaidia mtu kukumbuka majukumu na kushirikiana na wenzake bila mkanganyiko

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya shajara
- Kujadili umuhimu wake na aina zake
- Kusoma mifano ya shajara ya kibinafsi na rasmi

Je, kiongozi wa mradi wa shule asingetumia shajara, ni changamoto zipi angeweza kukabili katika kusimamia shughuli na wanachama wake?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Mifano ya shajara
- Vifaa vya kidijitali

- Kujibu maswali - Kutambua vipengele - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Mkato
Kuzungumza kwa Ufasaha – Kanuni za Kuandaa Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza dhana ya uundaji wa maneno na mbinu ya mkato
- Kutambua maneno yaliyoundwa kwa mbinu ya mkato
- Tambua jinsi maneno ya mkato kama "kakangu," "babangu," inavyofanya mazungumzo ya kila siku kuwa ya asili na ya karibu zaidi, kama vile unapomwambia jirani yako mtu wa familia yako

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza dhana ya uundaji wa maneno
- Kutambua maneno ya mkato kwenye kifungu
- Kuunda maneno ya mkato kwa kutumia nomino na vivumishi vimilikishi

Unatumia maneno ya mkato kama "mamangu" badala ya "mama yangu" lini, na mazungumzo yanabadilika vipi kwa hisia na ukaribu unapotumia mkato badala ya maneno mawili?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 128
- Chati ya maneno ya mkato
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Karatasi za kuandikia hoja

- Kuunda maneno ya mkato - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu – Kusoma Kifungu Simulizi na Kutambua Ujumbe

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu simulizi kuhusu mkutano wa wazazi shuleni
- Kutambua ujumbe, kupanga matukio na kueleza msamiati
- Tambua jinsi stadi za kuelewa kifungu simulizi zinavyofaa kwa kuelewa ripoti za biashara, barua za shirika au hadithi za habari zinazochapishwa gazetini

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi cha "Mkutano wa Wazazi Shuleni Mamboleo"
- Kutambua ujumbe, kupanga matukio na kueleza msamiati
- Kujibu maswali ya ufahamu

Unapanga vipi matukio ya habari uliyoisoma katika gazeti ili kuelewa ni tukio gani lilitangulia na ni nini lililofuata, kama vile katika ripoti ya uchaguzi wa viongozi wa shule?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Kifungu simulizi
- Kamusi

- Kujibu maswali - Kupanga matukio - Kutambua msamiati

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele na Aina za Shajara
Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Kuambatanisha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya muundo wa shajara (tarehe, siku, mwaka, mwili)
- Kueleza aina za shajara (kibinafsi na rasmi)
- Tambua jinsi aina mbalimbali za shajara, kama shajara ya kiranja, ya meneja au ya hospitali, zinavyotumikia madhumuni tofauti katika mazingira ya kazi na maisha ya kibinafsi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma mifano ya shajara ya kibinafsi na ya kiranja
- Kujadili vipengele vya muundo na aina za shajara
- Kuchunguza mifano zaidi ya shajara mtandaoni

Tofauti kati ya shajara yako ya kibinafsi na shajara rasmi ya kiranja au afisa wa ofisi ni ipi, na kwa nini ni muhimu kujua tofauti hizo unapoingia mazingira ya kazi?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Mifano ya shajara
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 130
- Chati ya nomino ambata

- Kutambua vipengele - Kujadiliana - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Ufasaha – Mazoezi ya Kushiriki Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mjadala kuhusu uadilifu wa wanafunzi katika uongozi wa shule kwa kuzingatia kanuni zifaazo
- Kutoa na kukabiliana na hoja kwa lugha ya adabu
- Tambua jinsi stadi za mjadala zinavyofaa katika mazungumzo ya biashara, vikao vya bodi na mazungumzo ya kisiasa ambapo pande mbili lazima zikubaliane au kutofautiana

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa hoja za mjadala kuhusu "Wanafunzi waadilifu wapewe uongozi shuleni"
- Kushiriki mjadala kwa kuzingatia kanuni zote
- Kupata maoni ya wenzake

Unatetemeka au unajiamini zaidi unapojaribu kushawishi kundi kubwa kuhusu suala zito, na unafanya nini ili ujasiri wako uonekane katika sauti na mwili wako wakati wa mjadala?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Karatasi za hoja
- Vifaa vya kidijitali

- Kushiriki mjadala - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Msamiati na Maswali ya Ufahamu
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Shajara ya Uchaguzi wa Viongozi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutumia msamiati kutoka kwa kifungu simulizi ipasavyo katika sentensi
- Kutoa maoni kuhusu ujumbe wa kifungu
- Tambua jinsi kuelewa na kutumia msamiati mzuri wa kifungu simulizi unavyokuwezesha kuzungumza na kuandika kwa ufasaha zaidi, kama vile ripoti ya mwandishi wa habari au mshairi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana za msamiati kutoka kwa kifungu
- Kutunga sentensi kwa msamiati huo
- Kujadili ujumbe wa kifungu na kuwasilisha maoni

Je, unawezaje kutumia msamiati tajiri wa kifungu simulizi ulichokisoma katika mazungumzo yako ya kila siku ili uonekane ni mtu wa lugha bora na anayeaminika?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Kamusi
- Daftari la msamiati
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Daftari au tarakilishi
- Mifano ya shajara

- Kutunga sentensi - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Uradidi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza mbinu ya uradidi katika uundaji wa maneno
- Kutambua na kuunda maneno ya uradidi
- Tambua jinsi maneno ya uradidi kama "polepole," "tembeatembea," au "mmojammoja" yanavyofanya lugha iwe ya kuvutia na yenye msisitizo, kama vile katika ushairi, michezo ya watoto au matangazo

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza mbinu ya uradidi kwa mifano
- Kutambua maneno ya uradidi kwenye sentensi
- Kuunda maneno ya uradidi na kutunga sentensi

Maneno ya uradidi kama "haraka haraka" au "mmojammoja" yanabeba nguvu ya msisitizo – yanabadilika vipi maana ya sentensi unapotumia uradidi badala ya neno moja tu?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 131
- Chati ya uradidi
- Vifaa vya kidijitali

- Kuunda maneno ya uradidi - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

JINSIA NA TAALUMA

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kuzungumza kwa Ufasaha – Ushawishi kuhusu ukweli fulani
Ufupisho – Kifungu cha kupasha habari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya uzungumzaji wa kushawishi ili kuutofautisha na aina nyingine za uzungumzaji
- Kutambua miktadha ambapo uzungumzaji wa kushawishi hufanyika
- Heshimu mchango wa wenzake katika majadiliano ya darasa

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kuzungumza kwa kushawishi
- Kutambua miktadha ya kishawishi (biashara, siasa, maabadini)
- Kujadili tofauti kati ya uzungumzaji wa kawaida na wa kushawishi

Uzungumzaji wa kushawishi hutofautiana vipi na mazungumzo ya kawaida?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 134–135
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya kanuni
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 137–138
- Vifungu vya gazeti
- Chati ya vipengele

- Maswali na majibu - Kujadiliana darasani - Orodha hakiki

Kuandika

Uandishi wa Kiubunifu – Masimulizi kutokana na picha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya insha ya masimulizi kutokana na picha
- Kutambua vipengele vya muundo wa insha hii (kichwa, utangulizi, mwili, hitimisho)
- Furahia kuandika insha ya masimulizi kama njia ya kueleza maisha halisi ya watu katika jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutazama picha mbalimbali na kuzielezeana
- Kujadili ujumbe unaoweza kutolewa na picha
- Kutambua muundo wa insha ya masimulizi ya picha

Unazingatia nini unapoandika masimulizi kutokana na picha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 141
- Picha mbalimbali
- Mifano ya insha

- Kutambua muundo - Kujadili ujumbe wa picha - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Vinyume – Vinyume vya nomino
Kuzungumza kwa Ufasaha – Ushawishi kuhusu ukweli fulani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kinyume cha neno
- Kutambua vinyume vya nomino vinavyozingatia jinsia, umri, hisia, uhusiano na mazingira
- Tumia vinyume vya nomino sawasawa na unavyotofautisha hali mbili tofauti katika maisha halisi kama jua na mvua au ujasiri na hofu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kinyume
- Kutambua na kuorodhesha nomino na vinyume vyake
- Kutunga sentensi kwa kutumia vinyume vya nomino

Vinyume vya nomino hutusaidia vipi kueleza hali mbili tofauti?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 146–149
- Kadi za nomino
- Chati ya vinyume
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 135–136
- Vifaa vya kidijitali (video)
- Karatasi za hoja

- Kuambatanisha nomino na vinyume - Kutunga sentensi - Kujaza pengo

Kusoma

Ufupisho – Kifungu cha kupasha habari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kufupisha kifungu
- Kudondoa hoja kuu na kuziandika kwa maneno yake mwenyewe
- Tumia ufupisho katika kazi za kila siku kama vile kuandaa madokezo ya mkutano au kuandika ripoti fupi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu cha kupasha habari kuhusu jinsia na taaluma
- Kutambua hoja kuu katika kila aya
- Kuandaa rasimu ya ufupisho kwa maneno ya mwanafunzi mwenyewe

Unazingatia nini unapofupisha kifungu cha habari?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 138–140
- Kifungu cha habari (gazeti au mtandao)
- Daftari

- Kutambua hoja kuu - Kuandika ufupisho - Wanafunzi kufanyiana tathmini

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiubunifu – Masimulizi kutokana na picha
Vinyume – Vinyume vya vitenzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuchambua ujumbe kutokana na picha zilizotolewa
- Kupanga matukio katika mtiririko unaofaa
- Furahia kuandika masimulizi kama njia ya kuonyesha ukweli wa maisha na mahusiano ya kijinsia katika kazi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutazama picha zinazohusiana na jinsia na taaluma
- Kujadili matukio yanayoweza kutolewa
- Kupanga vidokezo kwa mtiririko wa mwanzo, mwili na hitimisho

Ujumbe wa picha unaathiri vipi maudhui ya insha unayoiandika?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 141–145
- Picha 3–4 zinazohusiana
- Mwongozo wa kuandika
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 150–152
- Kapu la maneno
- Chati ya vitenzi

- Kupanga matukio - Kujadili ujumbe - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Ufasaha – Ushawishi kuhusu ukweli fulani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuwasilisha matini ya kushawishi kwa kuzingatia kanuni zifaazo
- Kutumia sauti, kiimbo na viziada lugha ipasavyo
- Heshimu haki ya wenzake kutoa maoni bila kujali jinsia au asili yao

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuwasilisha hotuba ya kushawishi kuhusu jinsia na taaluma darasani
- Kujirekodi akizungumza na kutoa maoni kuhusu usomaji wake
- Kumchezea mzazi/mlezi rekodi ili amtolee maoni

Je, umefanikiwa kuwashawishi wenzako kwa mazungumzo yako?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 135–136
- Vifaa vya kurekodi
- Orodha hakiki ya kanuni

- Uwasilishaji darasani - Kujifanyia tathmini - Wanafunzi kufanyiana tathmini

Kusoma
Kuandika

Ufupisho – Kifungu cha kupasha habari
Uandishi wa Kiubunifu – Masimulizi kutokana na picha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufupisha aya tano za mwanzo za kifungu kwa maneno 150
- Kuwasilisha ufupisho kwa wenzake na kupokea maoni
- Tumia ufupisho kuhifadhi muda kama unavyofanya unapotafuta habari kwa haraka magazetini au mtandaoni

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu kirefu na kukifupisha kwa maneno 150
- Kuwasilisha ufupisho darasani
- Kurekebisha ufupisho kwa kuzingatia maoni ya wenzake

Je, ufupisho wako unahifadhi ujumbe wa asili wa kifungu?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 140
- Kifungu cha habari kirefu
- Vigezo vya ufupisho
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 141–145
- Vigezo vya tathmini
- Daftari/tarakilishi

- Kuandika ufupisho - Uwasilishaji - Kutathmini ufupisho wa mwenzake

Matumizi ya Lugha

Vinyume – Vinyume vya vivumishi na vihusishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vinyume vya vivumishi (baya–bora, fupi–refu, dogo–kubwa)
- Kutambua vinyume vya vihusishi vya mahali na wakati (mbele–nyuma, kabla–baada)
- Tumia vinyume vya vivumishi na vihusishi katika maelezo ya kila siku kama vile kuelezea umbali, ukubwa au wakati wa matukio

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vinyume vya vivumishi na kutoa mifano
- Kutambua vinyume vya vihusishi kwenye kifungu
- Kutunga sentensi kwa kutumia vinyume vya vivumishi na vihusishi

Vinyume vya vivumishi na vihusishi hutusaidiaje kuelezea ulimwengu unaotuzunguka?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 152–155
- Chati ya vinyume
- Picha zinazoonyesha tofauti

- Kutambua vinyume - Kutunga sentensi - Kuandika sentensi upya