MITAZAMO HASI YA KIJINSIA

Kusikiliza na Kuzungumza

Ufahamu wa Kusikiliza - Kusikiliza na Kujibu Maswali

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ufahamu wa kusikiliza na kubainisha kanuni zake
- Kudondoa habari mahususi kutoka kwa matini ya kusikiliza
- Kuchangamkia umuhimu wa kuzingatia kanuni za ufahamu wa kusikiliza

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya ufahamu wa kusikiliza na kujadili kanuni za kuzingatia kama umakini, kutambua ujumbe na kufuatilia mtiririko wa kifungu
- Kusikiliza matini kuhusu mitazamo hasi ya kijinsia na kudondoa habari mahususi
- Kujibu maswali ya ufahamu kulingana na matini aliyoisikiliza

Je, unafanya nini ili kupata habari kwa usahihi kutoka kwa matini ya kusikiliza?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 51
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya kanuni za kusikiliza
- Matini ya mwalimu

- Kujibu maswali ya ufahamu - Kudondoa habari mahususi - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu - Kifungu cha Simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kudondoa habari mahususi na kuzipanga kwa mtiririko sahihi kutoka kwa kifungu
- Kutambua na kueleza maana ya msamiati katika muktadha wa kifungu
- Kuchangamkia kusoma kwa makini ili kuelewa hali ya jamii inayohusiana na usawa wa kijinsia

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu "Ushindi wa Amira" na kutambua mambo ambayo Amira hakuyapenda na mipango ya wazazi wake
- Kutambua na kueleza maana ya msamiati kama 'idili', 'maridhia', 'kumtasulia', 'inamdhalilisha'
- Kutunga sentensi kwa kutumia msamiati uliotolewa ipasavyo

Je, unafanya nini ili kupata habari na msamiati mpya kutoka kwa kifungu unachokisoma?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 52
- Kamusi
- Picha
- Matini ya mwalimu

- Kusoma kwa ufahamu - Kutambua msamiati mpya - Kujibu maswali

Kuandika

Insha za Kiuamilifu - Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya shajara na kubainisha vipengele vyake
- Kutambua tofauti kati ya shajara na aina zingine za maandishi ya kiuamilifu
- Kuchangamkia thamani ya kuandika shajara kama rekodi ya mawazo na hisia za kibinafsi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya shajara na kujadili vipengele vyake kama matumizi ya nafsi ya kwanza, lugha ya hisia na mpangilio wa matukio kwa wakati
- Kusoma mfano wa shajara na kutambua vipengele vyake
- Kujadili tofauti kati ya shajara na insha nyingine za kiuamilifu

Je, shajara inatofautiana vipi na aina nyingine za maandishi ya kiuamilifu katika muundo na lugha?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 55
- Mfano wa shajara
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua vipengele vya shajara - Kubainisha tofauti - Orodha hakiki

Sarufi

Hali za Masharti - Hali ya -nge-

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua hali ya masharti -nge- katika matini
- Kutumia hali ya masharti -nge- ipasavyo katika sentensi
- Kuchangamkia jinsi hali ya masharti -nge- inavyoonyesha kutegemeana kwa vitendo vya nadharia

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya hali ya masharti -nge- na kutoa mifano kama "Wageni wangetoka mapema wangewahi treni"
- Kutambua kwa kupigia mstari hali ya -nge- katika sentensi zilizotolewa
- Kutunga sentensi zinazoonyesha hali ya masharti -nge- kuhusu mitazamo hasi ya kijinsia

Je, hali ya masharti -nge- inatumika vipi kueleza masharti ya nadharia ambayo hayakutimia?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 57
- Chati ya hali za masharti
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua hali ya -nge- - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza

Ufahamu wa Kusikiliza - Kueleza Msimamo na Mwelekeo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza msimamo na mwelekeo wa mzungumzaji kutokana na matini ya kusikiliza
- Kutathmini toni na hisia za mzungumzaji katika matini
- Kujenga tabia ya kutathmini matini ya kusikiliza kwa makini na kwa hekima

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusikiliza tena matini ya kusikiliza na kufasiri tabia na maelezo ya mzungumzaji
- Kujadili msimamo na mwelekeo unaojitokeza katika matini kwa kuzingatia usawiri wa wahusika na toni ya mzungumzaji
- Kuandika muhtasari wa msimamo na mwelekeo wa matini aliyoisikiliza

Je, unafafanuaje msimamo na mwelekeo wa mzungumzaji katika matini ya kusikiliza?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 51
- Vifaa vya kidijitali
- Karatasi za kuandikia maoni
- Matini ya mwalimu

- Kueleza msimamo - Kutathmini toni - Kuandika muhtasari

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu - Tathmini ya Kifungu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufanya utabiri na ufasiri kutokana na kifungu cha simulizi
- Kutathmini matukio na tabia za wahusika kwa kuzingatia mtazamo wa usawa wa kijinsia
- Kuchangamkia umuhimu wa kusimama imara dhidi ya mipango inayokandamiza haki za binadamu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma tena kifungu "Ushindi wa Amira" na kujibu maswali ya tathmini kuhusu ujasiri wa Amira na maamuzi ya Mzee Majuto
- Kujadili na wenzake mabadiliko ya mitazamo yanayohitajika katika jamii kuhusu haki za msichana
- Kutunga aya moja inayoonyesha maoni yake kuhusu mtazamo wa kijinsia katika kifungu

Je, unachangia vipi tathmini ya matukio katika kifungu kwa kuzingatia haki za binadamu?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 52
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya tathmini
- Matini ya mwalimu

- Kufanya tathmini ya kifungu - Kujadili mabadiliko ya mitazamo - Kutunga aya

Kuandika

Insha za Kiuamilifu - Kuandika Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika shajara kwa kuzingatia vipengele na lugha inayofaa
- Kurekebisha shajara kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kujenga mazoea ya kuandika shajara kama rekodi ya mawazo na uzoefu wa kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika shajara kuhusu uzoefu wa kibinafsi unaohusiana na mtazamo hasi wa kijinsia ulioshuhudia au kusikia
- Kuzingatia lugha ya kibinafsi, nafsi ya kwanza na mpangilio wa matukio kwa wakati
- Kuwasomea wenzake shajara na kupokea maoni ya ujenzi

Je, unazingatia vipengele vipi ili kuandika shajara inayoonyesha hisia na mawazo yako kwa ufasaha?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 55
- Daftari la shajara
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kuandika shajara - Kujifunza lugha ya kibinafsi - Kutoa na kupokea maoni

Sarufi

Hali za Masharti - Hali ya -ngali-

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua hali ya masharti -ngali- katika matini
- Kutumia hali ya masharti -ngali- ipasavyo katika sentensi
- Kuchangamkia tofauti kati ya hali ya -nge- na hali ya -ngali- katika matumizi ya kueleza masharti

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya hali ya masharti -ngali- na kutoa mifano kama "Ajega angaliniandikia barua ningaliijibu"
- Kutambua na kutofautisha hali ya -ngali- na -nge- katika sentensi mbalimbali
- Kutunga sentensi zinazoonyesha hali ya masharti -ngali- kuhusu mitazamo hasi ya kijinsia

Je, hali ya masharti -ngali- inatofautiana vipi na hali ya -nge- katika kueleza masharti ya nadharia?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 57
- Chati ya hali za masharti
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua hali ya -ngali- - Kutunga sentensi - Kubainisha tofauti na -nge-

USALAMA BARABARANI

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kufasiri - Kufasiri Ujumbe

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kufasiri na kubainisha vipengele vyake
- Kufasiri ujumbe wa matini ya kusikiliza kwa kuzingatia tabia na maelezo ya mzungumzaji
- Kuchangamkia umuhimu wa kusikiliza kwa kufasiri ili kupata maana kamili ya ujumbe

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kufasiri na maana ya kusikiliza kwa kufasiri
- Kusikiliza matini kuhusu usalama barabarani na kufasiri tabia, maelezo na vitendo vya wahusika
- Kujadili misimamo na mielekeo inayojitokeza katika matini aliyoisikiliza

Je, unafanya nini unapotaka kufasiri ujumbe na msimamo wa mzungumzaji katika matini ya kusikiliza?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 61
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele vya kufasiri
- Matini ya mwalimu

- Kufasiri ujumbe - Kubainisha misimamo - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Kina - Maudhui na Dhamira

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua maudhui katika shairi na kueleza jinsi yanavyobebwa na mwandishi
- Kueleza dhamira ya shairi na tofauti yake na maudhui
- Kufurahia kuchambua maudhui na dhamira katika mashairi yanayohusu masuala ya kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma shairi "Kijana Kamange na Baiskeli" na kutambua maudhui yake kuhusu usalama barabarani
- Kueleza dhamira ya shairi na jinsi inavyofafanuliwa kupitia matukio ya shairi
- Kujadili maudhui na dhamira na kuandika uchambuzi mfupi

Je, jinsi gani maudhui na dhamira ya shairi vinakusaidia kuelewa ujumbe unaokusudiwa na mwandishi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 63
- Diwani ya mashairi
- Chati ya maudhui na dhamira
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua maudhui - Kueleza dhamira - Kuandika uchambuzi

Kuandika

Insha za Kubuni - Insha ya Methali

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya insha ya methali na kubainisha vipengele vyake
- Kutambua jinsi methali inavyoundwa kuwa msingi wa insha ya masimulizi
- Kuchangamkia umuhimu wa kutumia methali kama msingi wa kuandika insha ya kubuni

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma insha ya methali "Mtaka cha Mvunguni Sharti Ainame" na kutambua vipengele vyake kama utangulizi, mwili, hitimisho na lugha ya kitamathali
- Kujadili jinsi ujumbe wa insha unavyohusiana na methali husika
- Kupanga mwongozo wa insha ya methali kuhusu usalama barabarani

Je, methali inachangia vipi ujenzi wa msingi imara wa insha ya masimulizi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 66
- Orodha ya methali
- Mifano ya insha za methali
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua vipengele vya insha ya methali - Kupanga mwongozo - Kujadili uhusiano wa methali na insha

Sarufi

Vielezi - Vielezi vya Namna

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vielezi vya namna katika matini
- Kutumia vielezi vya namna ipasavyo katika maandishi na mazungumzo
- Kuchangamkia jinsi vielezi vya namna vinavyoongeza maelezo ya kina katika sentensi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya vielezi vya namna na kutoa mifano kama "kwa makini", "upesi", "vizuri" kutoka mti maneno
- Kutambua kwa kupigia mstari vielezi vya namna katika sentensi zilizotolewa
- Kujaza nafasi kwa vielezi vya namna vifaavyo na kutunga sentensi kuhusu usalama barabarani

Je, vielezi vya namna vinachangia vipi maelezo ya kina katika muundo wa sentensi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 68
- Mti maneno
- Chati ya vielezi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua vielezi vya namna - Kujaza pengo - Kutunga sentensi

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kufasiri - Kueleza Msimamo na Mwelekeo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza msimamo na mwelekeo unaojitokeza katika matini ya kusikiliza
- Kulinganisha msimamo wa matini na ule wa jamii husika
- Kujenga ujuzi wa kutathmini msimamo na mwelekeo wa matini ya kusikiliza kwa makini

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusikiliza matini nyingine kuhusu usalama barabarani na kubainisha msimamo na mwelekeo unaojitokeza
- Kujadili kama misimamo inayojitokeza inafanana au inatofautiana na ya jamii yao
- Kuwasilisha tathmini ya msimamo na mwelekeo mbele ya darasa

Je, unafananishaje msimamo wa matini na ule wa jamii yako kuhusu usalama barabarani?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 61
- Vifaa vya kidijitali
- Karatasi za tathmini
- Matini ya mwalimu

- Kueleza msimamo na mwelekeo - Kulinganisha mitazamo - Kuwasilisha tathmini

Kusoma

Kusoma kwa Kina - Uchambuzi wa Ushairi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufanya uchambuzi wa kina wa shairi kwa kuzingatia maudhui, dhamira na mbinu za lugha
- Kuandika uchambuzi wa shairi kwa lugha yake mwenyewe
- Kujenga ujuzi wa kuchambua mashairi yanayohusiana na masuala ya kijamii kwa kina

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma tena shairi "Kijana Kamange na Baiskeli" na kufanya uchambuzi wake wa kina
- Kutambua mbinu za lugha zilizotumiwa na jinsi zinavyoimarisha ujumbe wa shairi
- Kuandika uchambuzi na kuuwasilisha mbele ya darasa

Je, unafanyaje uchambuzi wa kina wa shairi unaozingatia maudhui, dhamira na mbinu za lugha?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 63
- Diwani ya mashairi
- Chati ya mbinu za lugha
- Vifaa vya kidijitali

- Uchambuzi wa kina wa shairi - Kutambua mbinu za lugha - Kuwasilisha uchambuzi

Kuandika

Insha za Kubuni - Kuandika Insha ya Methali

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika insha ya methali kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kurekebisha insha kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kujeanna ujuzi wa kuandika insha ya kubuni inayoegemea methali kama msingi wake

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika insha ya methali kuhusu usalama barabarani kwa kuzingatia vipengele vyake vyote
- Kuwasomea wenzake insha aliyoandika ili waitolee maoni ya ujenzi
- Kurekebisha insha kwa kuzingatia maoni ya wenzake

Je, unazingatia vipengele vipi ili kuandika insha ya methali inayowasilisha ujumbe wake kwa ufasaha?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 66
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya insha za methali
- Matini ya mwalimu

- Kuandika insha ya methali - Kusomeana insha - Kurekebisha na kuwasilisha

Sarufi

Vielezi - Vielezi vya Wakati

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vielezi vya wakati katika matini
- Kutumia vielezi vya wakati ipasavyo katika maandishi na mazungumzo
- Kuchangamkia tofauti kati ya vielezi vya namna na vielezi vya wakati katika muundo wa sentensi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya vielezi vya wakati na kutoa mifano kama "jana", "kesho", "sasa", "mara mbili"
- Kutambua kwa kupigia mstari vielezi vya wakati katika sentensi zilizotolewa
- Kutunga sentensi kwa kutumia vielezi vya wakati kuhusu usalama barabarani

Je, vielezi vya wakati na vya namna vinatofautiana vipi katika jinsi vinavyoongeza maana katika sentensi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 70
- Chati ya vielezi vya wakati
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua vielezi vya wakati - Kutunga sentensi - Kubainisha tofauti na vya namna

HUDUMA KATIKA ASASI ZA KIJAMII

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kutathmini - Kutathmini Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kutathmini na kubainisha vipengele vyake
- Kutathmini ujumbe na mtazamo wa mzungumzaji katika matini ya kusikiliza
- Kuchangamkia umuhimu wa kutathmini matini ya kusikiliza ili kupata thamani ya ujumbe

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kutathmini na vipengele vyake kama kutambua hoja, kufafakari na kutoa maoni
- Kusikiliza matini kuhusu huduma katika asasi za kijamii ikisomwa na mwalimu
- Kutathmini ujumbe na mtazamo wa mzungumzaji na kueleza maana ya msamiati kama 'uvumbuzi', 'anuwai', 'fursa'

Je, unatathmini vipi ujumbe na mtazamo wa mzungumzaji unaposikiliza matini?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 73
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele vya kutathmini
- Matini ya mwalimu

- Kutathmini ujumbe na mtazamo - Kutambua msamiati - Orodha hakiki

Kusoma

Ufupisho - Kanuni za Kufupisha Kifungu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ufupisho na kubainisha vipengele vya kuzingatia
- Kutambua mawazo makuu katika kifungu kwa ajili ya ufupisho
- Kuchangamkia umuhimu wa kuzingatia kanuni za ufupisho ili kupata muhtasari sahihi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya ufupisho na kujadili kanuni zake kama kutambua mawazo makuu, kuyaunganisha na kuyaandika kwa mtiririko ufaao
- Kusoma kifungu "Asasi za Kijamii" na kutambua mawazo makuu ya kila aya
- Kufupisha aya ya kwanza na ya pili kwa sentensi moja kila moja

Je, unazingatia kanuni zipi ili kufupisha kifungu bila kupoteza maana yake ya kimsingi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 74
- Matini ya kufupishwa
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua mawazo makuu - Kuandika ufupisho - Kutathmini ufupisho

Kuandika

Insha za Kubuni - Insha ya Maelezo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya insha ya maelezo na kubainisha jinsi lugha inavyoathiri hisia
- Kutambua vipengele vya lugha inayoathiri hisia mbalimbali katika insha
- Kuchangamkia umuhimu wa kutumia lugha inayojenga picha halisi akilini mwa msomaji

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya insha ya maelezo na jinsi lugha inavyoathiri hisia kama kuona, kusikia na kugusa
- Kusoma insha ya maelezo "Makao ya Wazee" na kutambua lugha inayoathiri hisia mbalimbali
- Kujadili umuhimu wa lugha inayoathiri hisia katika insha ya maelezo

Je, lugha inayoathiri hisia mbalimbali inachangia vipi uelewa wa insha ya maelezo kwa msomaji?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 76
- Mifano ya insha za maelezo
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua lugha inayoathiri hisia - Kueleza vipengele - Orodha hakiki

Sarufi

Vielezi - Vielezi vya Mahali

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vielezi vya mahali katika matini
- Kutumia vielezi vya mahali ipasavyo katika maandishi na mazungumzo
- Kuchangamkia jinsi vielezi vya mahali vinavyoboresha maelezo ya mahali katika sentensi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya vielezi vya mahali na kutoa mifano kama "hospitalini", "kulia", "kando", "Nakuru"
- Kutambua vielezi vya mahali katika chati iliyotolewa na kutunga sentensi
- Kuandika kifungu kifupi kuhusu asasi za kijamii kwa kutumia vielezi vya mahali

Je, vielezi vya mahali vinachangia vipi ufafanuzi wa mahali katika muundo wa sentensi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 79
- Chati ya vielezi vya mahali
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua vielezi vya mahali - Kutunga sentensi - Kuandika kifungu

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kutathmini - Kutoa Maoni

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa maoni yenye hoja kuhusu matini ya kusikiliza
- Kulinganisha mtazamo wake na ule wa wenzake kuhusu matini
- Kujenga tabia ya kutoa maoni ya tathmini yenye msingi wa ushahidi wa matini

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutoa maoni ya tathmini kuhusu ujumbe wa matini aliyoisikiliza na kueleza sababu
- Kulinganisha maoni yake na ya wenzake na kujadili tofauti za mtazamo
- Kuandika muhtasari wa tathmini yake na kuuwasilisha darasani

Je, unawasilishaje maoni ya tathmini yako kwa hoja zenye msingi wa ushahidi wa matini?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 73
- Vifaa vya kidijitali
- Karatasi za tathmini
- Matini ya mwalimu

- Kutoa maoni ya tathmini - Kulinganisha mitazamo - Kuwasilisha muhtasari

Kusoma

Ufupisho - Kuandika Ufupisho

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika ufupisho kamili wa kifungu kwa kuzingatia kanuni zake
- Kutumia maneno yake mwenyewe katika kuandika ufupisho
- Kujenga ujuzi wa kuandika ufupisho unaoeleweka na wenye usahihi wa kisarufi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika ufupisho kamili wa kifungu "Asasi za Kijamii" kwa kuzingatia kanuni
- Kuwasomea wenzake ufupisho wake na kupokea maoni ya ujenzi
- Kurekebisha ufupisho kwa kuzingatia maoni ya wenzake

Je, unazingatia nini kuandika ufupisho ambao ni sahihi na unaoeleweka kwa msomaji?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 74
- Daftari
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kuandika ufupisho - Kusomeana ufupisho - Kurekebisha

Kuandika

Insha za Kubuni - Kuandika Insha ya Maelezo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika insha ya maelezo kwa kuzingatia lugha inayoathiri hisia mbalimbali
- Kurekebisha insha kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kujeanna ujuzi wa kuandika insha ya maelezo inayomfanya msomaji apate picha halisi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika insha ya maelezo kuhusu huduma aliyoitoa nyumbani kwa kuzingatia lugha inayoathiri hisia
- Kuwasomea wenzake insha aliyoandika ili waitolee maoni
- Kurekebisha insha kwa kuzingatia maoni na kuihifadhi nakala iliyosahihishwa

Je, unazingatia vipengele vipi kuandika insha ya maelezo inayomvutia msomaji na kumpa picha halisi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 76
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya insha za maelezo
- Matini ya mwalimu

- Kuandika insha ya maelezo - Kusomeana insha - Kurekebisha na kuhifadhi

Sarufi

Vielezi - Vielezi vya Idadi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vielezi vya idadi katika matini
- Kutumia vielezi vya idadi ipasavyo katika maandishi na mazungumzo
- Kuchangamkia tofauti kati ya vielezi vya mahali na vielezi vya idadi katika matumizi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya vielezi vya idadi na kutoa mifano kama "mara kadhaa", "kwa nadra", "kila siku", "maradufu"
- Kutambua vielezi vya idadi katika mabaluni na sentensi zilizotolewa
- Kutunga sentensi kwa kutumia vielezi vya idadi kuhusu huduma katika asasi za kijamii

Je, vielezi vya idadi vinatofautiana vipi na vya mahali katika jinsi vinavyoongeza maana katika sentensi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 80
- Mabaluni ya mifano
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua vielezi vya idadi - Kutunga sentensi - Kubainisha tofauti na vya mahali

MISUKOSUKO YA KIJAMII

Kusikiliza na Kuzungumza

Uzungumzaji wa Kushawishi - Vipengele

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza vipengele vya kuzingatia katika uzungumzaji wa kushawishi
- Kutambua vipengele vilivyozingatiwa katika uzungumzaji wa kushawishi wa mfano
- Kuchangamkia umuhimu wa kuzingatia vipengele vya uzungumzaji wa kushawishi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vipengele vya uzungumzaji wa kushawishi kama kupanga hoja kwa mtiririko, kutumia lugha yenye mvuto, toni ya kushawishi na mifano mahususi
- Kusikiliza mwalimu au mwanafunzi akifanya uzungumzaji wa kushawishi kuhusu misukosuko ya kijamii
- Kutambua vipengele vilivyodhihirika na kuvijadili

Je, unatumia vipengele vipi ili kufanya uzungumzaji wa kushawishi unaogusa hisia za hadhira?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 83
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele
- Matini ya mwalimu

- Kutambua vipengele vya kushawishi - Kujadili uzungumzaji - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Kina - Mandhari ya Shairi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua mandhari ya shairi na kueleza umuhimu wake katika kazi ya fasihi
- Kujadili jinsi mandhari inavyosaidia kupitisha ujumbe na kuelewa maudhui ya shairi
- Kufurahia kuchunguza mandhari katika mashairi yanayohusu masuala ya kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mandhari katika fasihi na kutoa mifano kama eneo la kijiografia, wakati na hali
- Kusoma shairi "Tulipokuwa Wadogo" na kutambua mandhari yake na kueleza umuhimu wake
- Kusoma shairi "Mshikamano" na kutambua mandhari yake

Je, mandhari ya shairi inakusaidiaje kuelewa maudhui na ujumbe wa mwandishi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 84
- Diwani ya mashairi
- Chati ya mandhari
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua mandhari - Kueleza umuhimu - Orodha hakiki

Kuandika

Viakifishi - Matumizi ya Mabano

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mabano na kubainisha matumizi yake katika maandishi
- Kutumia mabano ipasavyo katika maandishi mbalimbali
- Kuchangamkia umuhimu wa matumizi yafaayo ya mabano katika uandishi wa kisanaa na rasmi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mabano na kujadili matumizi yake kama kufungia maelezo ya ziada, maelekezo kwa waigizaji na herufi za orodha
- Kutambua matumizi ya mabano katika sentensi zilizotolewa
- Kutunga sentensi kuhusu misukosuko ya kijamii kwa kutumia mabano ipasavyo

Je, mabano hutumiwa vipi katika maandishi ya kisanaa na rasmi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 88
- Kadi za mifano
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua matumizi ya mabano - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Sarufi
Kusikiliza na Kuzungumza

Ngeli na Upatanisho - Ngeli ya U-ZI
Uzungumzaji wa Kushawishi - Uwasilishaji

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua ngeli ya U-ZI na nomino zake katika matini
- Kutumia upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya U-ZI ipasavyo katika sentensi
- Kuchangamkia umuhimu wa upatanisho sahihi wa kisarufi katika uandishi bora

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza ngeli ya U-ZI na kutoa mifano ya nomino zake kama ubao, wavu, uwanda, ulimi, waraka
- Kutambua nomino za ngeli ya U-ZI katika kiwambo kilichotolewa na kutunga sentensi
- Kuandika sentensi katika wingi kwa kuzingatia upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya U-ZI

Je, ngeli ya U-ZI ina upatanisho gani wa kisarufi na jinsi gani nomino zake hubadilika katika wingi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 90
- Chati ya ngeli ya U-ZI
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 83
- Karatasi za kutayarisha hoja

- Kutambua ngeli ya U-ZI - Kutunga sentensi - Kuandika katika wingi

Kusoma

Kusoma kwa Kina - Muundo wa Shairi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vipengele vya muundo wa shairi kama vina, mizani, idadi ya mistari na beti
- Kujadili jinsi muundo unavyoimarisha ujumbe wa shairi
- Kufurahia kuchambua muundo wa mashairi mbalimbali kwa kina

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya muundo wa shairi na kutambua vipengele vyake kama vina, mizani, mishororo, beti na urudiaji
- Kusoma shairi na kulichambua kwa kuzingatia mandhari na muundo wake pamoja
- Kuandika uchambuzi wa shairi na kuuwasilisha mbele ya darasa

Je, muundo wa shairi unachangia vipi nguvu na uzuri wa ujumbe unaokusudiwa na mwandishi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 84
- Diwani ya mashairi
- Chati ya muundo wa shairi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua vipengele vya muundo - Uchambuzi wa shairi - Kuwasilisha uchambuzi

Kuandika

Viakifishi - Matumizi ya Kistari Kifupi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kistari kifupi na kubainisha matumizi yake katika maandishi
- Kutumia kistari kifupi ipasavyo katika maandishi
- Kuchangamkia tofauti kati ya matumizi ya mabano na kistari kifupi katika uandishi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kistari kifupi na kujadili tofauti yake na mabano katika matumizi ya uandishi
- Kutambua matumizi ya kistari kifupi katika sentensi zilizotolewa
- Kutunga sentensi kuhusu misukosuko ya kijamii kwa kutumia kistari kifupi ipasavyo

Je, kistari kifupi kinatofautiana vipi na mabano katika matumizi ya uandishi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 89
- Kadi za mifano
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua kistari kifupi - Kutunga sentensi - Kubainisha tofauti na mabano

Sarufi

Ngeli na Upatanisho - Ngeli ya YA-YA

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua ngeli ya YA-YA na nomino zake katika matini
- Kutumia upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya YA-YA ipasavyo katika sentensi
- Kuchangamkia tofauti kati ya ngeli ya U-ZI na ngeli ya YA-YA katika upatanisho wa kisarufi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza ngeli ya YA-YA na kutoa mifano ya nomino zake kama maarifa, maji, mafuta, mazingira na masizi
- Kutambua nomino za ngeli ya YA-YA katika mabaluni na kutunga sentensi
- Kutofautisha kiambishi cha upatanisho wa ngeli ya U-ZI na ngeli ya YA-YA katika sentensi

Je, ngeli ya YA-YA inatofautiana vipi na ngeli ya U-ZI katika upatanisho wa kisarufi na mabadiliko ya wingi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 90
- Chati ya ngeli ya YA-YA
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua ngeli ya YA-YA - Kutunga sentensi - Kubainisha tofauti na U-ZI

MATUMIZI YA VIFAA VYA KIDIJITALI KATIKA BIASHARA

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kina - Sauti /j/ na /nj/

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutamka sauti /j/ na /nj/ ipasavyo ili kuzitofautisha kimatamshi
- Kutambua maneno yenye sauti /j/ na /nj/ katika mazungumzo na matini
- Kuchangamkia matamshi bora ya sauti /j/ na /nj/ katika lugha ya kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma na kutamka jozi za maneno yenye sauti /j/ na /nj/ kwa sauti kwa zamu
- Kusikiliza na kutamka vitanzandimi vyepesi vinavyohusisha sauti /j/ na /nj/ katika kifaa cha kidijitali
- Kutambua kwa kupigia mstari maneno yenye sauti /j/ na /nj/ katika aya iliyotolewa

Je, kutamka maneno yenye sauti /j/ na /nj/ ipasavyo kuna athari gani katika mawasiliano ya kila siku?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 96
- Vifaa vya kidijitali
- Mti maneno
- Matini ya mwalimu

- Kutamka sauti /j/ na /nj/ - Kutunga vitanzandimi - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu - Kifungu cha Kushawishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kudondoa habari mahususi na hoja kuu katika kifungu cha kushawishi
- Kutambua na kueleza maana ya msamiati katika muktadha wa biashara ya kidijitali
- Kuchangamkia umuhimu wa teknolojia katika kuendeleza biashara ya kisasa

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu cha kushawishi kuhusu matumizi ya vifaa vya kidijitali katika biashara
- Kujibu maswali ya ufahamu yanayolenga kudondoa habari mahususi na kueleza msamiati kama 'adha', 'mkopo', 'kukokotoa', 'tija'
- Kutunga sentensi kwa kutumia msamiati mpya wa biashara

Je, unafanya nini ili kutambua hoja kuu na msamiati mpya katika kifungu cha kushawishi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 98
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kudondoa habari mahususi - Kutambua msamiati mpya - Kujibu maswali

Kuandika

Insha za Kubuni - Ukuzaji wa Wazo katika Masimulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vipengele vya ukuzaji wa wazo baina ya aya za insha ya masimulizi
- Kueleza jinsi mawazo yanavyopangwa kwa mtiririko wenye mantiki katika insha
- Kuchangamkia umuhimu wa ukuzaji wa wazo katika kuandika insha ya masimulizi inayoeleweka

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma insha ya masimulizi "Ziara ya Pwani" na kutambua wazo katika kila aya
- Kueleza jinsi mawazo yanavyokuzwa baina ya aya kwa kutumia viungio kama 'kisha', 'baadaye', 'hatimaye'
- Kujadili vipengele vya ukuzaji wa wazo vilivyotumika katika insha

Je, unavyopanga mawazo baina ya aya za insha ya masimulizi ili yawe na mtiririko wenye mantiki?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 100
- Mifano ya insha za masimulizi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua mawazo katika aya - Kueleza ukuzaji wa wazo - Orodha hakiki

Sarufi

Ngeli na Upatanisho - Ngeli ya LI

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua ngeli ya LI na nomino zake katika matini
- Kutumia upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya LI ipasavyo katika sentensi
- Kuchangamkia jinsi upatanisho sahihi wa kisarufi unavyoimarisha uandishi bora

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza ngeli ya LI na kutoa mifano ya nomino zake kama joto, jua, jino, boga, tunda ambayo hayabadiliki katika wingi
- Kutambua viambishi vya upatanisho wa ngeli ya LI kwa kuvipigia mstari katika kifungu kilichotolewa
- Kutunga sentensi tano kwa kuzingatia upatanisho wa ngeli ya LI

Je, ngeli ya LI ina upatanisho gani wa kisarufi na jinsi gani nomino zake zinaathiri muundo wa sentensi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 102
- Chati ya ngeli ya LI
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua ngeli ya LI - Kutunga sentensi - Kupigia mstari viambishi

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kina - Sauti /j/ na /nj/ katika Mazungumzo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutumia sauti /j/ na /nj/ kwa ufasaha katika maneno na sentensi
- Kuunda vitanzandimi vyenye sauti /j/ na /nj/
- Kujeanna mazoea ya matamshi bora ya sauti /j/ na /nj/ katika lugha

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kushindana na wenzake kutamka vitanzandimi vyenye sauti /j/ na /nj/ kwa kasi na usahihi
- Kutunga sentensi fupi kuhusu matumizi ya vifaa vya kidijitali katika biashara kwa kutumia maneno yenye sauti /j/ na /nj/
- Kumsomea mzazi au mlezi sentensi alizozitunga ili amtolee maoni

Je, unatumia vipi maarifa ya sauti /j/ na /nj/ kuboresha matamshi na uandishi wako wa kila siku?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 96
- Kadi maneno
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kuunda vitanzandimi - Kushindana katika kutamka - Tathmini ya wenzake

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu - Tathmini ya Hoja

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutathmini hoja za kifungu cha kushawishi kwa kuzingatia ushahidi
- Kutoa maoni yake kuhusu athari za matumizi ya vifaa vya kidijitali katika biashara
- Kujeanna ujuzi wa kutathmini hoja za matini kwa msingi wa ushahidi na mantiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma tena kifungu cha kushawishi na kutathmini hoja zake kwa kuzingatia ushahidi uliotolewa
- Kujadili faida na hasara za matumizi ya vifaa vya kidijitali katika biashara
- Kuandika tathmini fupi ya kifungu na kuiwasilisha darasani

Je, unachangia vipi tathmini ya hoja za kifungu cha kushawishi kwa kuzingatia ushahidi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 98
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya tathmini
- Matini ya mwalimu

- Kutathmini hoja - Kujadili faida na hasara - Kuandika tathmini

Kuandika

Insha za Kubuni - Kuandika Insha ya Masimulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika insha ya masimulizi kwa kuzingatia ukuzaji wa wazo baina ya aya
- Kupokea na kutumia maoni ya wenzake kuboresha insha
- Kujeanna ujuzi wa kuandika insha ya masimulizi yenye mtiririko wa mawazo ulio wazi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa vidokezo vya kuandika insha ya masimulizi kuhusu uzoefu wa matumizi ya vifaa vya kidijitali
- Kuandika insha kwa kuzingatia ukuzaji wa wazo baina ya aya na matumizi ya viungio
- Kuwasomea wenzake insha na kushirikiana nao kuiboresha

Je, unavyopanga na kuandika insha ya masimulizi inayoonyesha ukuzaji madhubuti wa wazo?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 100
- Daftari la insha
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kuandika insha ya masimulizi - Kurekebisha insha - Kuwasilisha insha

Sarufi

Ngeli na Upatanisho - Ngeli ya KU na PA-KU-MU

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua ngeli ya KU na PA-KU-MU pamoja na nomino zake katika matini
- Kutumia upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya KU na PA-KU-MU ipasavyo katika sentensi
- Kuchangamkia tofauti kati ya ngeli ya LI, KU na PA-KU-MU katika upatanisho wa kisarufi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza ngeli ya KU kwa mifano ya vitenzi jina kama kusoma, kuheshimiana, kuongoza na ngeli ya PA-KU-MU kwa mifano ya mahali
- Kutambua nomino za ngeli ya KU kwa kupigia mstari katika kifungu kuhusu matumizi ya vifaa vya kidijitali
- Kutunga sentensi kwa kuzingatia upatanisho sahihi wa ngeli ya KU na PA-KU-MU

Je, ngeli ya KU na PA-KU-MU zinatofautiana vipi na ngeli ya LI katika upatanisho wa kisarufi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 103
- Chati ya ngeli ya KU na PA-KU-MU
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua ngeli ya KU na PA-KU-MU - Kutunga sentensi - Kubainisha tofauti

KUKABILIANA NA MSONGO WA MAWAZO

Kusikiliza na Kuzungumza

Mazungumzo - Malumbano ya Utani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya malumbano ya utani na kubainisha sifa zake
- Kutambua vipengele vya uwasilishaji wa malumbano ya utani
- Kuchangamkia umuhimu wa malumbano ya utani katika kuimarisha uhusiano wa kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya malumbano ya utani na kujadili sifa zake kama lugha ya ucheshi, uhusiano kati ya washiriki, matumizi ya chuku na kauli fupifupi
- Kuigiza malumbano ya utani na kutambua sifa na vipengele vya uwasilishaji vilivyodhihirika
- Kujadili tofauti kati ya aina mbalimbali za malumbano kama utani wa marafiki, mawifi na marika

Je, malumbano ya utani yana umuhimu gani katika kuimarisha uhusiano na mshikamano wa kijamii?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 106
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya malumbano ya utani
- Matini ya mwalimu

- Kutambua sifa za malumbano - Kuigiza malumbano - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Kina - Wahusika katika Shairi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya wahusika katika shairi na kubainisha aina zao
- Kutambua na kueleza sifa za wahusika katika shairi alilolisoma
- Kufurahia kuchunguza jinsi wahusika wanavyobeba ujumbe wa shairi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya wahusika na kutambua kuwa mhusika anayezungumza katika shairi huitwa nafsineni
- Kusoma shairi "Nimewakosea Nini?" na kutambua mhusika anayezungumza, anayezungumziwa na sifa zao
- Kujadili tofauti kati ya mzungumzaji na watu wa umri wake wanaozungumziwa katika shairi

Je, wahusika wa shairi wanakusaidiaje kuelewa ujumbe na hisia za mwandishi kwa undani?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 109
- Diwani ya mashairi
- Chati ya sifa za wahusika
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua wahusika - Kueleza sifa za wahusika - Kujadili ujumbe

Kuandika

Insha za Kiuamilifu - Barua ya Kuomba Kazi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya barua rasmi ya kuomba kazi na kubainisha vipengele vyake
- Kutambua tofauti kati ya barua ya kirafiki na barua rasmi ya kuomba kazi
- Kuchangamkia umuhimu wa kufuata muundo na lugha rasmi katika barua ya kuomba kazi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya barua rasmi ya kuomba kazi na kujadili vipengele vyake kama ujumbe, lugha rasmi, muundo wenye anwani, tarehe, mada na mwili
- Kusoma mfano wa barua rasmi ya kuomba kazi na kutambua vipengele vyake
- Kujadili tofauti kati ya barua ya kirafiki na barua rasmi

Je, barua rasmi ya kuomba kazi inatofautiana vipi na barua ya kirafiki katika muundo na lugha?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 113
- Mfano wa barua rasmi ya kuomba kazi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua vipengele vya barua rasmi - Kubainisha tofauti - Orodha hakiki

Sarufi

Vihusishi - Vinyume vya Vihusishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vinyume vya vihusishi katika matini
- Kutumia vinyume vya vihusishi ipasavyo katika maandishi na mazungumzo
- Kuchangamkia utajiri wa lugha unaotokana na matumizi ya vinyume vya vihusishi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya vinyume vya vihusishi na kutoa mifano kama "juu ya–chini ya", "mbali na–karibu na", "mbele ya–nyuma ya"
- Kutambua vihusishi na vinyume vyake katika jedwali na kutunga sentensi
- Kutambua kwa kupigia mstari vihusishi na vinyume vyake katika kifungu kilichotolewa

Je, vinyume vya vihusishi vinachangia vipi utajiri wa maelezo ya mahusiano katika sentensi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 116
- Jedwali la vinyume vya vihusishi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua vinyume vya vihusishi - Kutunga sentensi - Kupigia mstari katika kifungu

Kusikiliza na Kuzungumza

Mazungumzo - Uwasilishaji wa Malumbano ya Utani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuwasilisha malumbano ya utani kwa kuzingatia vipengele vya uwasilishaji
- Kutumia lugha inayoibua ucheshi na toni ifaayo katika malumbano
- Kujeanna ujuzi wa kushiriki malumbano ya utani yanayoheshimu mipaka ya kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kushirikiana na kikundi kubuni na kuwasilishiana malumbano ya utani kuhusu kukabiliana na msongo wa mawazo
- Kuwasilisha malumbano mbele ya darasa na kupokea maoni ya wenzake kuhusu vipengele vilivyozingatiwa
- Kusikiliza na kutazama uwasilishaji wa malumbano ya utani kupitia kifaa cha kidijitali

Unatumia lugha na toni gani ili malumbano ya utani yako yawe ya kufurahisha bila kumuumiza mwenzako?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 109
- Vifaa vya kidijitali
- Karatasi za uandishi wa malumbano
- Matini ya mwalimu

- Uwasilishaji wa malumbano - Kutathmini vipengele - Kutoa maoni

Kusoma

Kusoma kwa Kina - Uchambuzi wa Wahusika

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufanya uchambuzi wa kina wa wahusika katika shairi kwa kuzingatia sifa na ujumbe wao
- Kuandika uchambuzi wa wahusika wa shairi kwa lugha yake mwenyewe
- Kujeanna ujuzi wa kuchambua wahusika katika mashairi yanayohusiana na masuala ya kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma shairi "Epuka Msongo wa Mawazo" na kulichambua kwa kuzingatia sifa za wahusika
- Kujadili jinsi wahusika wanavyobeba ujumbe wa kukabiliana na msongo wa mawazo
- Kuandika uchambuzi wa wahusika na kuuwasilisha mbele ya darasa

Je, unafanyaje uchambuzi wa wahusika katika shairi unaozingatia sifa zao na ujumbe wanaobeba?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 109
- Diwani ya mashairi
- Chati ya sifa za wahusika
- Vifaa vya kidijitali

- Uchambuzi wa wahusika - Kuandika maelezo - Kuwasilisha uchambuzi

Kuandika

Insha za Kiuamilifu - Kuandika Barua ya Kuomba Kazi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika barua rasmi ya kuomba kazi kwa kuzingatia vipengele na lugha rasmi
- Kurekebisha barua kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kujeanna ujuzi wa kuandika barua rasmi za kiuamilifu zinazovutia msomaji

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika barua rasmi ya kuomba kazi katika shirika la kuhudumia watu wenye msongo wa mawazo kwa kuzingatia muundo na lugha rasmi
- Kuwasomea wenzake barua aliyoandika na kupokea maoni ya ujenzi
- Kumweleza mzazi au mlezi namna ya kuandika barua rasmi ya kuomba kazi

Je, unazingatia vipengele vipi ili kuandika barua rasmi ya kuomba kazi inayomvutia mwajiri?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 113
- Daftari
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kuandika barua rasmi - Kusomeana barua - Kurekebisha

Sarufi

Vihusishi - Matumizi ya Vinyume

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutumia vinyume vya vihusishi ipasavyo katika matini na mazungumzo
- Kuandika vifungu kwa kutumia vinyume vya vihusishi kwa usahihi
- Kujeanna ujuzi wa kutumia vinyume vya vihusishi kwa utendaji wa hiari katika uandishi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua na kupigia mstari vihusishi na vinyume vyake katika kifungu kuhusu msongo wa mawazo
- Kutunga sentensi na vifungu vifupi kwa kutumia vinyume vya vihusishi kuhusu kukabiliana na msongo wa mawazo
- Kumsomea mzazi au mlezi sentensi alizozitunga ili amtolee maoni

Je, unatumia vipi vinyume vya vihusishi kwa usahihi kuboresha maelezo katika uandishi wako?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 116
- Chati ya vinyume vya vihusishi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kuandika vifungu - Kupigia mstari vinyume - Tathmini ya wenzake

HAKI ZA KIBINADAMU

Kusikiliza na Kuzungumza

Uzungumzaji katika Sherehe - Maana na Miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya uzungumzaji katika sherehe na kubainisha miktadha yake
- Kutambua ujumbe unaoafiki uzungumzaji katika miktadha mbalimbali ya sherehe
- Kuchangamkia umuhimu wa kuzingatia vipengele vya uzungumzaji katika sherehe

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya uzungumzaji katika sherehe na kujadili miktadha yake kama harusi, mahafali, sikukuu za kitaifa na sherehe za siku ya kuzaliwa
- Kujadili ujumbe unaoafiki kila muktadha wa sherehe kama kupongeza, kukumbuka na kuwatakia watu heri
- Kujadili vipengele vya kuzingatia ili ujumbe uifikie hadhira vizuri

Je, unazingatia vipengele vipi ili uzungumzaji wako katika sherehe uifikie hadhira kwa ufasaha?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 117
- Vifaa vya kidijitali
- Picha za miktadha ya sherehe
- Matini ya mwalimu

- Kutambua miktadha ya sherehe - Kueleza ujumbe unaofaa - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Mapana - Matini ya Kujichagulia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuchagua na kusoma matini ya kujichagulia inayohusiana na haki za kibinadamu
- Kutambua msamiati na matumizi ya lugha katika matini aliyoisoma
- Kujenga mazoea ya kusoma matini mbalimbali kwa lengo la kujifunza na kujifurahisha

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuteua matini ya kujichagulia inayohusiana na haki za kibinadamu kwa kuzingatia maslahi, kiwango cha lugha na umri
- Kusoma matini kwa makini na kutambua msamiati na matumizi ya lugha asiyoyajua
- Kuandika muhtasari wa ujumbe wa matini na kulihifadhi rekodi daftarini

Je, unachaguaje matini ya kujisomea na unazingatia nini wakati wa kuisoma ili upate thamani yake?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 119
- Matini mbalimbali za kujichagulia
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali

- Kusoma matini ya kujichagulia - Kutambua msamiati mpya - Kuandika muhtasari

Kuandika

Insha za Kubuni - Mitazamo katika Maelezo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza mitazamo mbalimbali ya kuzingatia katika kuandika insha ya maelezo
- Kutambua mtazamo uliotumika katika insha ya maelezo maalum
- Kuchangamkia umuhimu wa kuchagua mtazamo unaofaa katika insha ya maelezo

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza mitazamo ya kuandika insha ya maelezo kama kuanza kwa kitu mahususi hadi kijumla, kutoka juu kwenda chini au kutoka chini kwenda juu
- Kusoma insha ya maelezo "Makao ya Kamisheni ya Haki za Kibinadamu" na kutambua mtazamo uliotumika
- Kusoma insha nyingine ya maelezo na kubainisha mtazamo wake

Je, mtazamo unaotumiwa katika insha ya maelezo unachangia vipi uwazi na ueleweki wa maelezo?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 121
- Mifano ya insha za maelezo
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua mtazamo wa insha - Kujadili umuhimu wa mtazamo - Orodha hakiki

Sarufi

Mnyambuliko wa Vitenzi - Kauli ya Kutendana

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kauli ya kutendana na kubainisha kiambishi chake
- Kutumia vitenzi katika kauli ya kutendana ipasavyo katika sentensi
- Kuchangamkia jinsi kauli ya kutendana inavyoonyesha ushirikiano wa vitendo baina ya watu wawili

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kauli ya kutendana na kutoa mifano kama 'pendana', 'itana', 'onana' kwa kuonyesha kiambishi -an-
- Kutambua vitenzi vya kauli ya kutendana katika mabaluni na kuandika sentensi
- Kubadilisha sentensi zilizotolewa ziwe katika kauli ya kutendana

Je, kauli ya kutendana inatofautiana vipi na kauli ya kawaida katika muundo na maana ya vitendo?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 124
- Chati ya kauli za vitenzi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua kauli ya kutendana - Kutunga sentensi - Kubadilisha sentensi

Kusikiliza na Kuzungumza

Uzungumzaji katika Sherehe - Kutoa Hotuba

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa hotuba fupi katika sherehe kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kutumia lugha rasmi yenye heshima na inayofaa muktadha wa sherehe
- Kujeanna ujuzi wa kuwasilisha hotuba mbele ya hadhira kwa ujasiri

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutayarisha hotuba fupi inayohusiana na haki za kibinadamu kwa ajili ya sherehe ya shule
- Kuzingatia vipengele kama kufahamu aina ya sherehe, kuwa na mpangilio mzuri wa hoja na kuhakikisha usahihi wa habari
- Kutoa hotuba mbele ya darasa na kupokea maoni ya wenzake

Je, unatayarishaje hotuba inayofaa kwa muktadha wa sherehe na inayowasilisha ujumbe kwa ufasaha?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 117
- Mifano ya hotuba za sherehe
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutoa hotuba katika sherehe - Kutathmini vipengele - Kutoa maoni ya wenzake

Kusoma

Kusoma kwa Mapana - Uchambuzi wa Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika muhtasari wa ujumbe wa matini ya kujichagulia
- Kutoa taarifa fupi ya matini kwa wenzake na kusikiliza taarifa zao
- Kujeanna tabia ya kusoma matini mbalimbali na kubadilishana ujuzi na wenzake

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutunga sentensi kwa kutumia msamiati mpya aliopata katika matini ya kujichagulia
- Kuwasilisha muhtasari wa ujumbe wa matini mbele ya wenzake na kusikiliza muhtasari wao
- Kusakura mtandaoni matini ya kujichagulia na kumsomea mzazi muhtasari wake

Je, unabadilishanaje ujuzi wa kusoma matini mbalimbali na wenzako ili kujifunza pamoja?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 119
- Matini mbalimbali
- Daftari la kumbukumbu
- Vifaa vya kidijitali

- Kutunga sentensi - Kuwasilisha muhtasari - Kubadilishana maoni

Kuandika

Insha za Kubuni - Kuandika Insha ya Maelezo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika insha ya maelezo kwa kuzingatia mtazamo unaofaa
- Kurekebisha insha kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kujeanna ujuzi wa kuandika insha ya maelezo inayompa msomaji picha halisi ya kinachozungumziwa

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika insha ya maelezo kuhusu mahali maalum yanayohusiana na haki za kibinadamu kwa kuzingatia mtazamo unaofaa
- Kuwasomea wenzake insha aliyoandika ili waitolee maoni
- Kurekebisha insha kwa kuzingatia maoni ya wenzake

Je, unazingatia vipengele vipi ili kuandika insha ya maelezo inayomfanya msomaji apate picha halisi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 121
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya insha za maelezo
- Matini ya mwalimu

- Kuandika insha ya maelezo - Kusomeana insha - Kurekebisha

Sarufi

Mnyambuliko wa Vitenzi - Kauli ya Kutendeana na Kutendesha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kauli ya kutendeana na kutendesha na kubainisha viambishi vyake
- Kutumia vitenzi katika kauli ya kutendeana na kutendesha ipasavyo katika sentensi
- Kuchangamkia tofauti kati ya kauli ya kutendana, kutendeana na kutendesha

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kauli ya kutendeana na kutoa mifano kama 'someana', 'imbiana' kwa kiambishi -ian-/-ean- na kauli ya kutendesha kwa viambishi -ish-/-esh-
- Kubadilisha sentensi zilizotolewa ziwe katika kauli ya kutendeana
- Kutumia kauli ya kutendesha kujaza nafasi katika sentensi zilizotolewa

Je, kauli ya kutendeana na kutendesha zinatofautiana vipi katika muundo na maana ya vitendo?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 125
- Chati ya kauli za vitenzi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua kauli ya kutendeana na kutendesha - Kubadilisha sentensi - Kujaza nafasi